PSA całkowity (tPSA)

Badanie PSA całkowity (tPSA, Total Prostate-Specific Antigen) polega na oznaczeniu stężenia swoistego antygenu sterczowego we krwi. PSA jest białkiem produkowanym przez komórki gruczołu krokowego (prostaty), a jego oznaczenie stanowi jedno z podstawowych badań wykorzystywanych w diagnostyce i monitorowaniu chorób prostaty.

Badanie PSA całkowitego jest powszechnie stosowane w profilaktyce zdrowotnej mężczyzn oraz w diagnostyce łagodnego rozrostu gruczołu krokowego, stanów zapalnych prostaty i raka prostaty.

Kiedy warto wykonać badanie?

Badanie zaleca się:

• mężczyznom po 50. roku życia w ramach profilaktyki,

• mężczyznom z grup zwiększonego ryzyka raka prostaty (np. obciążenie rodzinne) już po 45. roku życia,

• przy objawach ze strony układu moczowego,

• w diagnostyce chorób gruczołu krokowego,

• w monitorowaniu leczenia raka prostaty,

• po leczeniu operacyjnym lub onkologicznym prostaty,

• zgodnie z zaleceniami lekarza urologa.

Objawy mogące skłonić do wykonania badania obejmują m.in. częste oddawanie moczu, trudności w rozpoczęciu mikcji, osłabiony strumień moczu, uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza oraz konieczność oddawania moczu w nocy.

Na czym polega badanie?

Badanie wykonywane jest z próbki krwi żylnej. Oznaczenie określa całkowite stężenie PSA obecnego we krwi, obejmujące zarówno frakcję wolną, jak i związaną z białkami osocza.

Podwyższone stężenie PSA może występować zarówno w chorobach nowotworowych, jak i łagodnych schorzeniach prostaty.

Jak przygotować się do badania?

Aby wynik był wiarygodny:

• należy unikać ejakulacji przez 24–48 godzin przed badaniem,

• zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego, szczególnie jazdy na rowerze, przez 24–48 godzin przed pobraniem krwi,

• badanie powinno być wykonane przed badaniem per rectum lub kilka dni po jego przeprowadzeniu,

• po zabiegach urologicznych termin wykonania badania należy ustalić z lekarzem.

Interpretacja wyników

• Prawidłowe stężenie PSA – nie wyklucza całkowicie obecności choroby prostaty.

• Podwyższone stężenie PSA – może występować w łagodnym rozroście prostaty, zapaleniu gruczołu krokowego, po niektórych zabiegach urologicznych oraz w raku prostaty.

Pojedynczy wynik nie stanowi podstawy do rozpoznania nowotworu. Interpretacja powinna uwzględniać wiek pacjenta, objawy kliniczne, wyniki badania urologicznego oraz ewentualne oznaczenie PSA wolnego.

Materiał do badania

Krew żylna (surowica).

Czas oczekiwania na wynik

Zwykle 1 dzień roboczy.

Dlaczego warto wykonać badanie?

PSA całkowity jest jednym z najważniejszych badań wykorzystywanych w profilaktyce i diagnostyce chorób prostaty. Regularna kontrola poziomu PSA może pomóc we wczesnym wykryciu nieprawidłowości oraz monitorowaniu skuteczności leczenia.