Kortyzol

Badanie kortyzolu służy do oceny stężenia jednego z najważniejszych hormonów produkowanych przez korę nadnerczy. Kortyzol, nazywany często „hormonem stresu”, odgrywa kluczową rolę w regulacji metabolizmu, ciśnienia tętniczego, odpowiedzi immunologicznej oraz reakcji organizmu na stres.

Oznaczenie poziomu kortyzolu jest wykorzystywane w diagnostyce zaburzeń pracy nadnerczy, przysadki mózgowej oraz podwzgórza.

Kiedy warto wykonać badanie?

Badanie zaleca się:

• przy podejrzeniu zespołu Cushinga (nadmiaru kortyzolu),

• przy podejrzeniu choroby Addisona (niedoboru kortyzolu),

• w diagnostyce zaburzeń czynności nadnerczy,

• w przypadku przewlekłego zmęczenia i osłabienia,

• przy nieuzasadnionym przyroście masy ciała,

• w przypadku nadciśnienia tętniczego trudnego do leczenia,

• przy zaburzeniach hormonalnych,

• zgodnie z zaleceniami lekarza endokrynologa.

Na czym polega badanie?

Badanie wykonywane jest z próbki krwi żylnej. Oznaczenie pozwala określić stężenie kortyzolu we krwi w momencie pobrania próbki.

Kortyzol wykazuje rytm dobowy – jego najwyższe stężenie obserwuje się zwykle w godzinach porannych, natomiast najniższe wieczorem. Dlatego godzina pobrania ma istotne znaczenie dla interpretacji wyniku.

Jak przygotować się do badania?

• Krew najczęściej pobiera się rano, zwykle między godziną 7:00 a 9:00.

• W zależności od zaleceń lekarza badanie może być wykonywane na czczo.

• Przed badaniem należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego i sytuacji stresowych.

• Należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, zwłaszcza preparatach zawierających glikokortykosteroidy.

Interpretacja wyników

• Podwyższone stężenie kortyzolu – może występować m.in. w zespole Cushinga, przewlekłym stresie, depresji, ciężkich infekcjach lub podczas stosowania niektórych leków.

• Obniżone stężenie kortyzolu – może wskazywać na niewydolność nadnerczy, chorobę Addisona lub zaburzenia funkcji przysadki mózgowej.

• Prawidłowy wynik – powinien być interpretowany z uwzględnieniem pory pobrania oraz objawów klinicznych.

W niektórych przypadkach lekarz może zlecić dodatkowe badania, takie jak ACTH, dobową zbiórkę moczu na wolny kortyzol lub testy stymulacyjne i hamowania.

Materiał do badania

Krew żylna (surowica).

Czas oczekiwania na wynik

Zwykle 1 dzień roboczy.

Dlaczego warto wykonać badanie?

Oznaczenie kortyzolu jest jednym z podstawowych badań stosowanych w diagnostyce chorób endokrynologicznych. Pozwala ocenić funkcję nadnerczy oraz pomaga w rozpoznawaniu zaburzeń hormonalnych związanych z nadmiarem lub niedoborem tego hormonu.