IGF-1 (Somatomedyna C)

Badanie IGF-1 (Insulin-like Growth Factor 1), czyli Somatomedyna C, służy do oceny stężenia insulinopodobnego czynnika wzrostu 1 we krwi. IGF-1 jest hormonem produkowanym głównie w wątrobie pod wpływem hormonu wzrostu (GH, somatotropiny) i odgrywa kluczową rolę w procesach wzrostu, regeneracji tkanek oraz metabolizmie organizmu.

Oznaczenie IGF-1 jest jednym z podstawowych badań wykorzystywanych w diagnostyce zaburzeń wydzielania hormonu wzrostu zarówno u dzieci, jak i u dorosłych.

Kiedy warto wykonać badanie?

Badanie zaleca się:

• przy podejrzeniu nadmiaru hormonu wzrostu (akromegalia, gigantyzm),

• przy podejrzeniu niedoboru hormonu wzrostu,

• w diagnostyce zaburzeń wzrastania u dzieci i młodzieży,

• w przypadku nieprawidłowego tempa wzrostu,

• podczas monitorowania leczenia zaburzeń wydzielania hormonu wzrostu,

• w diagnostyce chorób przysadki mózgowej.

Objawy mogące sugerować zaburzenia stężenia IGF-1 obejmują m.in. nadmierny wzrost części ciała, powiększenie dłoni i stóp, zmiany rysów twarzy, zaburzenia wzrastania u dzieci, przewlekłe zmęczenie czy osłabienie.

Na czym polega badanie?

Badanie wykonywane jest z próbki krwi żylnej. Oznaczenie określa stężenie IGF-1, którego poziom jest stosunkowo stabilny w ciągu doby i odzwierciedla średnie wydzielanie hormonu wzrostu.

W przeciwieństwie do hormonu wzrostu, którego stężenie ulega znacznym wahaniom, IGF-1 stanowi bardziej wiarygodny wskaźnik aktywności osi GH–IGF-1.

Jak przygotować się do badania?

• Zwykle zaleca się pobranie krwi rano.

• W wielu laboratoriach rekomendowane jest pozostanie na czczo przez 8–12 godzin przed badaniem.

• Należy poinformować lekarza o przyjmowanych lekach oraz współistniejących chorobach.

Interpretacja wyników

• Podwyższone stężenie IGF-1 – może wskazywać na nadmierne wydzielanie hormonu wzrostu, występujące m.in. w akromegalii lub gigantyzmie.

• Obniżone stężenie IGF-1 – może sugerować niedobór hormonu wzrostu, niedożywienie, choroby przewlekłe lub zaburzenia czynności wątroby.

• Prawidłowy wynik – najczęściej świadczy o prawidłowej aktywności osi hormonu wzrostu, jednak interpretacja powinna uwzględniać wiek i płeć pacjenta.

Ocena wyniku wymaga odniesienia do norm zależnych od wieku oraz interpretacji przez lekarza, często wraz z wynikami innych badań hormonalnych.

Materiał do badania

Krew żylna (surowica).

Czas oczekiwania na wynik

Zwykle 1–5 dni roboczych, w zależności od laboratorium wykonującego badanie.

Dlaczego warto wykonać badanie?

Badanie IGF-1 jest ważnym elementem diagnostyki zaburzeń wzrastania oraz chorób związanych z nieprawidłowym wydzielaniem hormonu wzrostu. Pomaga wykrywać schorzenia przysadki mózgowej oraz monitorować skuteczność prowadzonego leczenia.